Strojenie altówki jest podstawową czynnością, którą każdy altowiolista powinien opanować. Instrument musi być poprawnie nastrojony, aby zachować właściwe brzmienie, czystość dźwięku i dobrą współpracę z innymi muzykami. Nawet niewielkie rozstrojenie potrafi sprawić, że gra będzie brzmiała nieprzyjemnie i nieprecyzyjnie.
Altówka jest instrumentem smyczkowym bardzo wrażliwym na temperaturę, wilgotność oraz napięcie strun. Z tego powodu strój należy kontrolować regularnie, szczególnie przed próbą, koncertem albo ćwiczeniami.
Strój altówki
Altówka posiada cztery struny strojone kwartami. Od najgrubszej do najcieńszej są to:
- C
- G
- D
- A
Najniżej brzmi struna C, a najwyżej struna A. Jest to strój standardowy używany w muzyce klasycznej, rozrywkowej i orkiestralnej.
Dźwięki stroi się zwykle względem częstotliwości A = 440 Hz, chociaż w niektórych orkiestrach spotyka się nieco wyższe strojenie.
Strojenie za pomocą tunera
Najłatwiejszą metodą strojenia altówki jest użycie elektronicznego tunera. Może to być tuner klipsowy mocowany do instrumentu, aplikacja w telefonie albo tuner mikrofonowy.
Podczas strojenia należy zagrać pojedynczą pustą strunę i obserwować wskazania urządzenia. Tuner pokazuje nazwę dźwięku oraz informuje, czy struna jest za nisko czy za wysoko nastrojona.
Jeżeli dźwięk jest zbyt niski, należy zwiększyć napięcie struny. Jeśli jest za wysoki, trzeba je delikatnie zmniejszyć. Strojenie wykonuje się powoli i ostrożnie, ponieważ zbyt gwałtowne ruchy mogą doprowadzić do zerwania struny.
Po nastrojeniu wszystkich strun warto ponownie sprawdzić cały instrument. Zmiana napięcia jednej struny może wpływać na pozostałe.
Klucze i mikrostroiki
Altówka posiada kołki znajdujące się w główce instrumentu oraz często mikrostroiki zamontowane przy strunociągu.
Kołki służą do większych zmian stroju. Korzysta się z nich głównie wtedy, gdy instrument jest mocno rozstrojony albo po wymianie strun. Podczas strojenia kołkiem należy jednocześnie lekko dociskać go do środka główki, aby nie wysunął się podczas gry.
Mikrostroiki pozwalają na bardzo dokładne korekty stroju. Są wygodniejsze i bezpieczniejsze do codziennego dostrajania instrumentu.
W praktyce wielu muzyków wykonuje większe regulacje kołkami, a końcowe strojenie mikrostroikami.
Strojenie na słuch
Doświadczeni altowioliści często stroją instrument bez użycia tunera. Najczęściej wykorzystuje się porównywanie dźwięków między strunami albo odniesienie do innego instrumentu, najczęściej fortepianu lub oboju w orkiestrze.
Podczas strojenia ważne jest słuchanie tzw. dudnień, czyli falowania dźwięku pojawiającego się wtedy, gdy dwa tony są minimalnie rozstrojone. Im dokładniej zestrojone są dźwięki, tym dudnienia stają się słabsze.
Rozwijanie słuchu jest bardzo ważne, ponieważ gra na instrumentach smyczkowych wymaga ciągłej kontroli intonacji.
Strojenie nowych strun
Nowe struny potrzebują czasu, aby ustabilizować napięcie. Bezpośrednio po założeniu instrument może szybko się rozstrajać i wymagać częstego dostrajania.
Po wymianie strun należy stroić altówkę stopniowo i ostrożnie. Zbyt szybkie napinanie może uszkodzić strunę albo przeciążyć instrument.
Przez pierwsze dni nowe struny zwykle wymagają częstego poprawiania stroju. Jest to naturalne i nie oznacza problemu z instrumentem.
Dlaczego altówka się rozstraja
Rozstrajanie altówki jest normalnym zjawiskiem. Instrument reaguje na warunki otoczenia oraz sposób użytkowania.
Najczęstsze przyczyny to:
- zmiany temperatury,
- wilgotność powietrza,
- nowe lub zużyte struny,
- przesuwanie kołków,
- intensywna gra,
- dłuższe przechowywanie instrumentu bez używania.
Szczególnie zimą, po wejściu z chłodnego miejsca do ciepłego pomieszczenia, altówka może bardzo szybko zmienić strój.
Znaczenie prawidłowego stroju
Poprawnie nastrojona altówka brzmi pełniej, czyściej i bardziej harmonijnie. Strojenie ma ogromne znaczenie podczas gry zespołowej, ponieważ nawet niewielkie odchylenia są łatwo słyszalne w orkiestrze albo kwartetach smyczkowych.
Regularne kontrolowanie stroju pomaga również rozwijać słuch muzyczny i poprawia technikę gry.
Podsumowanie
Strojenie altówki wymaga cierpliwości, dokładności i dobrego słuchu. Początkujący muzycy najczęściej korzystają z tunerów elektronicznych, jednak z czasem warto rozwijać umiejętność strojenia na słuch.
Dobrze nastrojony instrument pozwala wydobyć pełne brzmienie altówki i daje większy komfort podczas codziennej gry.